A- A A+
Ақмола облысы дене шынықтыру және спорт басқармасы Ақмола облысы дене шынықтыру және спорт басқармасы
Қаз |  Рус
Спорттық даңқ кітабы

 

Грабовецкая Мария Александровна - ауыр атлетикадан Еңбек сiңiрген Спорт Шеберi, 2008 жылы Пекиндегi/ҚХР өткен XXVIII Олимпиялық жазғы ойындардың қола жүлдегерi

Туған күнi: 10 сәуiр 1987 жыл

Туған жерi: Көкшетау қ.

Ұлты: орыс

Ата-анасы (ата-анасының АӘТ. осы уақыттағы лауазымы, қазiргi уақытта зейнеткерлiкте болса, бұрында немен айналысқаны): Грабовецкий Адександр Васильевич- жеке кәсiпкер, Грабовецкая Светлана Геннадьевна- жеке кәсiпкер.

Бiлiмi: жоғары

Оқу орнының атауы: толығымен (диплом алған мерзiмде): Көкшетау университетi

Факультет: құқықтану

Атақ берiлген жылы «Қазақстан Республикасының Еңбек сiңiрген спорт шеберi»: 2008 жыл

Наградалары (ордендер, медалдары, белгiлерi, грамоталары, сыйақ, атақтарды толық атауы мен беру мерзiмiн көрсету): 2008 жылдың 29 тамызы «Құрмет» орден № 1690, 2007 жылғы Қазақстан Республикасы Президентiнiң Құрмет грамотасы, Көкшетау қаласының құрметтi азаматы 2008 жылғы 4 қыркүйек.

Әскри атағы: IIБ лейтенанты

Некрасова Ирина Сергеевна — ауыр атлетикадан Еңбек сiңiрген спорт шеберi,

Заслуженный Мастер спорта по тяжелой атлетике, 2008 жылы Пекиндегi/ҚХР өткен XXVIII Олимпиялық жазғы ойындардың күмiс жүлдегерi

Туған жылы: 1 наурыз 1988 жыл

Туған жерi: Владимировка п. Қостанай обл

Ұлты: ингуш

Ата-анасы (ата-анасының АӘТ. осы уақыттағы лауазымы, қазiргi уақытта зейнеткерлiкте болса, бұрында немен айналысқаны):Дубовий София Сейдаровна

Бiлiмi : орта, студент

Оқу орнының атауы: толығымен (диплом алған мерзiмде):: Көкшетау университетi

Факультет: құқықтану

Атақ берiлген жылы «Қазақстан Республикасының Еңбек сiңiрген спорт шеберi»: 2008 жыл

Наградалары (ордендер, медалдары, белгiлерi, грамоталары, сыйақ, атақтарды толық атауы мен беру мерзiмiн көрсету): 2008 жыл 29 тамыз «Парасат» орденi № 2565

 

Смирнов Владимир Михайлович-Шаңғы жарысынан Еңбек сiңiрген спорт шеберi 50 км. қашықтықта Олимпиялық Чемпион, төрт мәрте Әлем Чемпионы 7 олимпиялық медаль иегерi, Әлем Кубогының кезедi жеңiмпазы

Туған жерi және жылы: 7 наурыз 1964 жыл Кокчетав обл. Щучье қаласы

Ұсынылған наградалары:

1988 ж. — «Халықтар достығы» орденiмен наградталған

1995 ж — «Даңқ» орденiмен наградталған

В. Смирновтың спорттық жетiстiктерi хроникасы

1988 XV Олимпиялық ойындар, Калгари (Канада)

30 км — 2 орын, 15 км — 3 орын

1991 Әлем Кубогы 15 км Белоруссия, 1 орын

Әлем Кубогы 10 км кл.с., Канада, 2 орын

1992 Әлем Кубогы 30 км св.с., Италия, 1 орын

Әлем Кубогы 10 км св.с., Австрия, 2 орын

Әлем Кубогы 10+15 км (гунд.), Австрия, 3 орын

1992 Әлем Кубогы, 15 км св.с., Словения, 1 орын

Әлем Кубогы, 10 км кл.с., Швеция, 2 орын

Әлем Кубогы, 10+15 км гунд., Швеция, 2 орын

Әлем Кубогы, 30 км св.с., Финляндия, 2 оры

Әлем Кубогы, 30 км кл.с., Швеция, 3 оры

Әлем Кубогы, 30 км кл.с., Италия, 1 оры

Әлем Кубогы, 10 км кл.с., Италия, 1 орын

Әлем Кубогы, 10+15 км (гунд.), Италия, 1 оры

1994 XVII қысқы Олимпиялық Ойындар, Норвегия

10 км кл.с., 2 орын

15 км (аңду жарысы), 2 орын

50 км кл.с., 1 орын

Әлем Кубогы, 15 км кл.с., Ресей, 1 орын

Әлем Кубогы, 15 км св.с., Норвегия, 1 орын

Әлем Кубогы, 10 км кл.с., Норвегия, 2 орын

Әлем Кубогы, 10+15 км (гунд.), Норвегия, 2 орын

Әлем Кубогы, 50 км кл.с., Норвегия, 1 орын

Әлем Кубогы, 15 км св.с., Финляндия, 1 орын

Әлем Кубогы, 10 км кл.с., Швеция, 2 орын

Әлем Кубогы, 10 км св.с., Италия, 3 орын

1995 Әлем Кубогы, 15 км св.с., Финляндия, 1 орын

Әлем Кубогы, 15 км (гунд.), Финляндия, 1 орын

Әлем Кубогы, 30 км кл.с., Швеция, 3 орын

Әлем Кубогы, 50 км кл.с., Норвегия, 1 орын

Әлем Кубогы, 30 км кл.с., Канада, 1 орын

Әлем Кубогы, 10 км кл.с., Канада, 1 орын

Әлем Кубогы, 15 км гун., Канада, 1 орын

Әлем Кубогы, 50 км св.с., Канада, 3 орын

Әлем Кубогы, 15 км св.с., Япония, 2 орын

Әлем Кубогы, 10 км кл.с., Финляндия, 1 орын

Әлем Кубогы, 30 км кл.с., Швейцария, 2 орын

Әлем Кубогы, 15 км св.с., Италия, 3 орын

Әлем Кубогы, 10 км кл.с., Италия, 2 орын

Әлем Кубогы, 15 км гунд., Италия, 3 орын

1996 Әлем Кубогы, 50 км св.с., Словения, 1 орын

Әлем Кубогы, 15 км кл.с., Чехия, 1 орын

Әлем Кубогы, 15 км кл.с., Россия, 2 орын

Әлем Кубогы, 30 км св.с., Норвегия, 1 орын

Әлем Кубогы, 10 км св.с., Швеция, 1 орын

Әлем Кубогы, 15 км гунд., Швеция, 1 орын

1997 Әлем Кубогы, 30 км кл.с., Япония, 1 орын

Әлем Кубогы, 10 км кл.с., Норвегия, 2 орын

Әлем Кубогы, 10 км кл.с., Италия, 3 орын

1998 XVII қысқа Олимпиялық ойындар, Жапония,

15 км св.с., 3 орын

Әлем Кубогы, 30 км кл.с., Финляндия, 1 орын

1999 IV Азия Ойындары, Оңтүстiк Корея,

15 км — 1 место, эстафета — 1 орын

 

 

Мұңайтпасов Қажымұқан (Қазақстан).

Классикалық күрестiң атақты шеберi, әйгiлi қазақ палуаны (күресшi) Қажымұқан Мұңайтпасов 1883 жылы 7 суiрде Ақмола облысының Құрма ауылында дүниеге келдi.

Оның шежiресi қыпшақ руымен байланысты, оның iшiнде алтыбас, ол өз кезегiнде өз батырларының ерен ерлiктерiмен атағы шыққан. Қажымұқанның аталарының бiрi, төртiншi атадан Абылай хан уақытында өмiр сүрген Шәди батырға қосылады.

ҚАЗАҚ ДАЛАСЫНЫҢ БАТЫРЫ

1904 жылы атақты орыстың цирктiк күресшiсi А.Н. Злобинниiң ұсынымы бойынша Мұңайтпасов Петербургтағы И.В. Лебедевтың мектебiне қабылданды, ол жерде 1905 жәл мен 1907 жылдары классикалық күрес өнерiне үйрендi. Келесi жылдан бастап кәсiби күресшi, әлем чемпионы Георг Лурихтiң цирк труппасы құрамында өнер көрсете бастады. Ямагата-Муханура, Қара-Мұстафа, Махмұт және т.б. псевдонимдермен франсуздық және еркiн күресте халықаралық жарыстарға қатысты.

Уақыт өте келе Мұңайтпасов Саратов, Қазан, Омбы, Троицк, Уфа және басқа қалаларды өткен турнирладрда, сонымен қатар Мәскеу, Киев, Рига, Минск, Париж, Варшава, Харбинеде халықаралық чемпионаттарда жеңiмпаз, жүлдегер болады.

Труппа құрамында Оңтүстiк Америкада, Жақын және Орта Шығыста турнеде болды.

1909-1911 жылдары күшiтi түрiк күресшiлерiмен тартысқа түстi. Бұл турне барысында палуанның дарыны мен күшi танылды, оның атына қажы қосылды («қажы»).

1909 ж. Гетеборгтағы (Швеция) француз күресi бойынша әлем чемпионатында Қажымұқан алты медаль иегерi болады. Варшавада өткен әлем чемпионатында да алтын медаль иегерi болды (1911 ж.).

1913 ж. Троицк қ. дала батыры түрлi елдердiң 18 күресшiсiн жеңдi.

Қара Иван атымен Мұңайтпасов Ресейдiң намысын Кабулда, Тегеранда, Харбинде және басқа қалаларда да қорғады.

Сүйкiмдi және кiшiпейiл қазақ палуаны атақты күрескер И.М. Поддубныймен, И.М.Заикинмен И.Шемякинмен дос болған. Кiлем үстiнде ол әлемге танылған, атақты — эстондық Алекс Абергпен, поляк Станислав Збышко- Цыганевичпен, түрiк Нұрлмен, Ципспен, жапон Саракики Джендофпен күрестi.

Кеңестiк Қазақстанда Қ. Мұңайтпасов жылжымалы цирктi ұйымдастыруға күш жiгерiн салады. Петрозаводскте, Фрунзеде, Ташкентте, Одессада, Пензада, Семипалатинскте қойылымдар қоюға қатысады.

1927 жылы Қазақ АССР ОИК Президуымы Қажы-мұқанға «Қазақ даласының батыры» құрметтi атағын бердi. Атлеттiң көрнекi қойылымдары көрермендерге ұмытылмас әсер қалдырды. Қойылымдарда: жүктемелердi кеудемен сындыру, темiр бұрауды бұрау, бiрнеше адамды көтеру және т.б.

1929 — 1931 жылдары ол Петропавловск, Омск, Новосбирск, Алтайда өнер көрсеттi. Ол өз беделiмен туыстарын түрмеден босатуға ықпалын тигiзген жағдайлар да болған, байлар малдарынан айрылып, Омбы облысына «Бай ретiнде» жер аударылған. 30 жылдардағы трагедия Қажымұқанның көңiлiне де қаяу салды., ол бар күшiн қайғырған елдi құтқаруға арнады. Әскери кезеңдегi өзiнiң азаматтық iс әрекетiмен батыр халық сүйiспеншiлiгiне ие болды. Ұлы Отан Соғысы жылдары кезiнде Қажымұқан халық ортасына шығып өнер көрсетiп, алынған қаржыларды қорғаныс Қорына жiберiп отырды. Бұл қаржыларға атқыш ұшақ салынды. Батыр «Құрмет белгiсi» орденiмен марапатталды. Өкiнiшке орай өмiрiнiң соңғы жылдарын (1948 жылы шағын елдi мекенде қайтыс болды, қазiргi — Оңтүстiк Қазақстан облысы Арыс ауданы Қажымұқан аты) билiк тарапынан елеусiз, өкiнiште өткiзiп, тиын-тебен үшiн медельдарын сатып, отбасын асырауға мәжбүр болды. Оған өзiнiң жақын досы Иван Паддубныйды көруге тиым салында, оның өмiрi де драммаға толы өттi. Билiк өкiлдерi Кеңес елдерiнен шет жерге шыққан оларды антикеңестiк насихаттау берiлiпi, жүйе үшiн ықтимал қауiп тудырады деп ойлады. IIХК патшаға қызмет көрсетуi мен түрлi «қылмыстары» үшiн спортшылардың соңына түстi. Әйгiлi атлеттердiң өмiрлерiнiң соңғы жылдары белгiсiз, мүмкiн себептерi осы шығар. Айта кететiнi елiмiздiң спорт пен дене шынықтыру тарихында өшпес iз қалдырған Қажымұқанның өмiрбаянында зерттелмеген сәттердiң көптiгi. Мұңайтпасовтың өмiрлiк жолдасы Бәтима (қыз кезiнде Надежда Чепковская), күйеуiнiң өмiрiн бiрге бөлiскен. Цирктiң әртiсi бола жүрiп ол Ригда 1909 жылы Қажымұқанмен танысады. Жастардың тойы Омбыда аталып өттi, Надежда мұсылман дiнiн қабылдады, жаңа аты — Бәтима. Ол екi ұл тәрбиелеп өсiрдi, олар Қалиолла және Абдолла. Бәтима 1966 жылы немересi Мұқанова Рәзия Қалиоловнаның қолында, Омбы облысы Называев ауданы Редком с. қайтыс болды, ол жерде қазiргi уақытта Қажымұқанның ұрпақтары өмiр сүруде. 1937 — 1938 жылдары атлет IIХК-нан Оңтүстiк Қазақстанда тығылуға мәжбүр болған. Батырдың ұрпақтары республикамыздың оңтүстiгiнде де тұрып жатыр. Бiрнеше жылдар өткен соң Қажымұқан Мұңайтпасовтың аты, мәдениет қайраткерлерi жұмысының арқасында қайтарылды.

Мақаланың шыққан күні: 19.10.2017 16:21
Парақтағы соңғы өзгерістер: 19.10.2017 16:21
Қаралым саны: 510
Бейнегалерея

    

egov.kz - мемлекеттік қызметтер және ақпарат онлайн

@2018 Ақмола облысы дене шынықтыру және спорт басқармасы
Яндекс.Метрика

Пошталық мекенжайы:

Телефон:

Электрондық пошта адресі:

020000, Акмолинская область, г.Кокшетау, ул.Пушкина, 11А

8 (7162) 763427

sport@akmo.kz